آیت الله اراکی: روح ایمانی محبت اهل بیت است که وحدت حقیقی در گرو اوست

مصاحبه اختصاصی آیت الله محسن اراکی با پایگاه اینترنتی محبان اهل بیت علیهم السلام

 

در راستای سلسله گفتگوهای اندیشه ای با متفکران طراز اول جهان اسلام، پایگاه اینترنتی کنگره جهانی محبان اهل بیت(ع) گفتگویی را با حضرت آیت الله محسن اراکی عضو محترم خبرگان رهبری و ریاست پیشین مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی ترتیب داده است. ایشان با توجه به دهه ها فعالیت و تجربه بین المللی از اشخاصی هستند که اشراف بسیار خوبی نسبت به مفهوم وحدت و آنچه که در جهان اسلام و در میان پیروان مذاهب اسلامی جریان دارد، دارند. در این گفتگو ، ایشان ابتدا به بررسی نفس  مفهوم وحدت میان مسلمان و سپس چگونگی ایجاد وحدت در میان صفوف امت اسلامی بر محور محبت اهل بیت(ع) پرداخته است. مشروح مصاحبه در ادامه آمده است:

وحدت حقیقی حول محبت اهل بیت است/حکام سرسپرده محب هیچکس نیستند حتی اهل بیت(ع)
وحدت حقیقی حول محبت اهل بیت است/حکام سرسپرده محب هیچکس نیستند حتی اهل بیت(ع)

با توجه به شرایط سیاسی و فرهنگی کنونی جهان اسلام و تحولاتی که منطقه اتفاق اخیراً پشت سر گذاشته، افق تحقق وحدت اسلامی را چگونه ارزیابی می فرمایید؟

بسم الله الرحمن الرحیم

ما معتقدیم که در همه شرایط، وحدت اسلامی را می‌توان در یک سطح محقق ساخت. وحدت مد نظر ما اینگونه نیست که همه جهان اسلام از شرق تا غرب، از شمال تا جنوب، همه گروه‌ها و همه گرایش‌ها حتماً باید با هم اتحاد پیدا کند. البته این چنین اتحادی اتفاق خوبی است ولی وحدت معنیش این نیست که یا وحدت در همه ابعاد اتفاق بیفتد یا اصلا هیچ وحدتی در کار نباشد.

وحدت یک امر نسبی است، ما می توانیم دایره وحدت را از چند نظر، گسترش دهیم، مثلا از  نگاه وحدت بین اقشار فعال جامعه اسلامی.

تقویت جبهه اسلامی با وحدت

در جامعه اقشار مختلفی وجود دارند: عالمان دینی و دانشمندان علوم تجربی و علوم جدید، فعالان هنری، فعالان سیاسی، احزاب و … به هر حال ما گروه‌ها و مجموعه‌های متعدد در جهان اسلام داریم. می‌توانیم وحدت بین این گروهها را به وجود آوریم، نه بین همه این گروهها، لااقل بین بخشی از این گروهها. هر مقدار که ما بتوانیم در جامعه اسلامی همگرایی ایجاد کنیم این هدف ماست و لذا معتقدیم که هدف وحدت قابل تحقق است منتهی مراد از وحدت، وحدت فراگیر و شامل الزاما نیست بلکه هر مقدار از این اتحاد را که ما بتوانیم فراهم کنیم باید محقق فراهمش کنیم. با این کار ما جبهه اسلامی را تقویت کردیم و اهداف اسلام را به همان اندازه توانستیم محقق کنیم و به اهداف خودمان نزدیکتر شویم. این است آن وحدتی که در پی آن هستیم و این وحدت کاملاً قابل تحقق است.

 

برخی از افراد به جهت وجود اختلافات و فعالیت شدید گروه های تکفیری از تحقق وحدت امت اسلامی ناامید شده اند، چه پیامی برای چنین افرادی دارید؟

بله، گاهی اینگونه افراد نگاهشان به یک وحدت کلمه فراگیر و آنچنانی است. نه! الزاماً اگر ما نتوانیم آن وحدت فراگیر را محقق کنیم و معنایش این نیست که ما نتوانیم به هیچ وجه هیچ وحدتی را ایجاد کنیم. قطعاً در بسیاری از مجموعه ها ما می‌توانیم وحدت ایجاد کنیم. خود وحدت هم مراتبی دارد یعنی ما چند دایره وحدت داریم: وحدت کشورها، وحدت ملتها، وحدت اصناف، وحدت فعالان سیاسی، علمی، هنری و …

وحدت نسبی است

از طرف دیگر خود وحدت هم نسبی است یک وقت وحدت به این معنی می‌شود که ما بیاییم در همه امور و در همه مسائل با هم اتحاد پیدا کنیم مسائل اعتقادی، سیاسی، اقتصادی و …. متحد شویم. خوب این اتحاد اگر محقق شود، خوب است ولی نه لازم نیست ما در همه چیز با هم متحد شویم. میتوانیم یک حد نسبی ایجاد کنیم با تعدادی میتوانیم یک وحدت اقتصادی داشته باشد. در مسائل اقتصادی با هم همکاری داشته باشیم. مسئله پول، بازار مشترک، عوارض گمرکی، تبادلات اقتصادی می توانید اینها را فعال کنیم یا افزایش دهیم. منافع اقتصادی خود خودمان را بررسی کنیم و سعی کنیم در تامین منافع اقتصادی فعالیت مشترکی را انجام دهید این یک نسبت از وحدت در مسائل اقتصادی را برای ما تامین می‌کند. در مسائل سیاسی می توانید مقداری از این وحدت را تأمین کنیم و در مسائل هنری و فرهنگی و … هم همینطور. هر مقداری که بتوانیم وحدت و همگرایی را در بین افراد جامعه اسلامی در بین گروه ها در بین نیروهای فعال تامین کنیم این برای ما یک هدف است و لذا این هدف دست یافتنی است. این که کسی ادعا کند که به هیچ وجه به هیچ وحدت و هماهنگی و همگرایی در هیچ سطحی در هیچ گروهی نمی‌توانیم به وجود آوریم قطعاً این فرضیه، فرضیه نادرست است و بطلان آن هم روشن است و این کار را میتوانیم انجام دهیم و هم انجام دادهایم.

جمهوری اسلامی در وحدت بخشی موفق بوده است.

در جمهوری اسلامی ما هم در داخل و هم در خارج با گروه‌های فعال و کشورهای اسلامی دیگر که می‌توانیم با آنها کار کنیم نسبت زیادی از اتحاد را به وجود آوردیم. جمهوری اسلامی در ایجاد وحدت موفق بوده منتهی موفقیت در ایجاد وحدت به این معنی نیست که ما در تمام امور وحدت داشته باشیم و توفیق صد درصدی، آن هم در همه جهات پیدا کنیم. روی هم رفته ارزیابی ما از جنبش وحدت گرای جمهوری اسلامی، ارزیابی مثبتی است و معتقد هستیم جمهوری اسلامی توانسته در مسیر وحدت گامهای بسیار بلندی بردارد و موفقیت های بسیار فراوانی بدست آورده منتهی همه این موفقیت ها قطعاً نسبی است.

چه راهکار های اجتماعی برای تحقق وحدت با محوریت محبت اهل بیت (علیه السلام) پیشنهاد می دهید؟

اساساً در منابع دینی و اسلامی ما اساس وحدت جامعه اسلامی مودت ذوی القربای رسول اکرم (ص) مطرح شده است. مودت ذوی القربی و محبت اهل بیت (ع)  یک مسئله اساسی است. در حقیقت تامین کننده هویت واحده جامعه اسلامی است.

اگر بتوانیم هویت جامعه اسلامی را به آن هویت اصیلش برگردانیم وحدت هویت جامعه اسلامی تامین‌ کننده وحدت جامعه اسلامی در تمام ابعاد خواهد بود. آنچه که وحدت هویت ایجاد می کند همین مسئله محبت است در یک جا فرمود: قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ و در جای دیگر مسئله موددت اهل بیت (ع) مطرح شده و می فرماید: قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَىٰ و در جای دیگر اشاره به همین مطلب است می فرماید: لَّا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُولَٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَ أَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ در این آیه: وَ أَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ این روح الهی که روح الایمان است، این نشئت گرفته از مودت ذوی القربی است.

آن وقت این مساله جامعه واحده به وجود می‌آورد. در روایتی که در منابع اهل سنت آمده متقی هندی در کنزالعمال و دیگران هم روایت کردند. متقی هندی هم از چند منبع از منابع حدیثی اهل سنت روایت کرده است. مضمون روایت هم در روایات اهل بیت آمده که: النجوم أمان لأهل الأرض من الغرق، و أهل بيتي امانٌ لأمتي من الاختلاف، فإذا خالفتها قبيلة من العرب اختلفوا فصاروا حزب ابليس (روایت نقل شده با متن اختلاف دارد ۹:۵) اهل بیت تضمین کننده وحدت هستند، دور اهل بیت را گرفتن تأمین ‌کننده وحدت است و مودت اهل بیت(ع) همانطور که عرض کردم منشاء آن روح ایمانی می‌شود که آن روح الایمان وحدت حقیقی به وجود می‌آورد.

ما در مباحث وحدت هم گفتیم که وحدت از چند نظر قابل تقسیم است: وحدت اعتباری داریم و وحدت حقیقی داریم. وحدت اعتباری وحدت قراردادی است. می‌توانیم با کفار یا هر جمعیت دیگری وحدت داشته باشیم مثلا در مسائل اقتصادی ، در فلان جنبه از مسائل اقتصادی همکاری داشته باشیم و بعضی از مسائل فرهنگی، علمی و … این وحدت، وحدت اعتباری است. آن وحدت که وحدت حقیقی است که مودت اهل بیت آن را به وجود می آورد آن وحدت حقیقی است و آن وحدت روح الایمانی است یک روح ایمانی واحد به وجود می آورد که نتیجه‌اش: إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ که نتیجه‌اش أَنَا وَ عَلِیٌّ أَبَوَا هَذِهِ الْأُمَّة است یعنی نتیجه این وحدت روح الایمانی ایجاد یک جامعه واحد دارای هویت واحد و روح واحد به طوری که: إذا اشتكى منه عضو تداعى له سائر الجسد بالسّهر والحمّىّ (روایت یکم متفاوته ۱۰:۴۰) که اگر واقعاً وحدت حقیقی آن وحدت روح و هویت حقیقی ایمانی ایجاد شود طوری می شود که اگر یک عضو از اعضای جامعه اسلامی دچار آسیب شود و دردی در آن عارض شود دیگران احساس درد می کنند-واقعا احساس درد می کنند- یعنی آرام نخواهند گرفت و این آن وحدت حقیقی که در سایه موددت اهل بیت قابل تحقق است.

 

با توجه به اینکه حضرت عالی سالها متصدی ریاست مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی را بر عهده داشتید با علما و بدنه اجتماعی پیروان مذاهب دیگر در ارتباط بودید می خواستیم از خاطراتتون لطف بفرمایید برای مخاطبینم بیان بفرمایید که نسبت به محبت اهل بیت چگونه تعامل داشتند؟

بله این را عرض کنم که اغلب مسلمین در سراسر جهان مثلا بیش از هشتاد درصد از مسلمانان نسبت به اهل بیت (ع) واقعاً محبت حقیقی دارند نه محبت ادعایی. علاقمند هستند نسبت به وجود مقدس امیرالمومنین شدیداً متعلق اند نسبت به وجود صدیقه کبری و امام حسن و امام حسین علیهم صلوات الله و آنها هم مثل ما در شوق آنها اشک می‌ریزند و در غم آنها اشک می‌ریزند و در این مدتی که بودم -هنوز هم بی‌ارتباط نیستم ولی آن وقت ارتباط بیشتری داشتم- این که واقعاً میدیدم.

در یکی از این سفرها که با یکی از علمای اهل سنت خودمان داشتم صحبت به میان آمد و گفت: یک قصیده‌ای در رابطه با حضرت زهرا گفتم. این قصیده را می خواست برای ما بخواند خلاصه ما در سفر بودیم و شدیداً از شوق و محبت حضرت زهرا سیل اشک از این بنده خدا جاری بود و امثال این اتفاق ها را در عراق، سوریه، اندونزی، مالزی، مصر، شمال آفریقا و کشورهای دیده ایم این عشق به اهل بیت چیز عجیبی است موج میزند در زندگی مسلمین و ما می توانیم با محوریت عشق اهل بیت بالاترین میزان وحدت را تامین کنیم.

 

 

اشاره فرمودید به این موضوع که ۸۰ درصد از مسلمانان به موضوع اهل بیت متعلق هستند. در بین بدنه حاکمیت های کشورهای مختلف هم حضرتعالی را دیده اید یا فقط مرتبط با علما و مردم عادی و بدنه اجتماعی بوده؟

در بدنه های حاکمیتی هم کم و بیش وجود دارد اما آن جاهایی که  حکام سر سپرده استکبار وجود دارد که آنها دلهایشان آنقدر سیاه شده که محبت هیچ بشری در آن دل جای نمی گیرد چه رسد به محبت اهل بیت.

در بسیاری از این طاغوت ها واقعا همین طور است، محبت اهل بیت را دارند و آن طاغوت هایشان نخیر. اساسا اینها محبت هیچ انسانی را در دلشان ندارند چه برسد به اهل بیت (ع). اینها برای رضایت استکبار خون بی گناهان را روی زمین می ریزند. واقعا چه انتظاری می توان از آنان داشت؟

منبع : پایگاه اینترنتی محبان اهل بیت علیهم السلام

منبع
پایگاه اینترنتی محبان اهل بیت علیهم السلام
دکمه بازگشت به بالا