بسم الله الرحمن الرحیم

تشریح دلایل حرمت متاورس در بیانات حضرت آیت الله اراکی(دامت برکاته)

حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی اسدیان، از شاگردان حضرت آیت‌الله اراکی(دامت برکاته) ، درباره مبنای سخنان ایشان در «سلسله نشست‌های علمی ـ پژوهشی دین و فضای مجازی» و حکم به عدم جواز مبادله با رمزارزها و معامله در فضای متاورس به ایکنا، گفت:

بحث زمین‌های مجازی مفهومی است که سابقاً در دامین وبسایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی وجود داشت و اشخاص می‌توانستند از آن کسب درآمد کنند، اما زمین‌های مجازی که در فضای متاورس از آنها صحبت می‌شود و مورد خرید و فروش قرار می‌گیرد مسئله‌ای متفاوت است؛ به این صورت که خریداران آن می‌توانند با آن زمین‌ها در ظاهر به درآمدزایی بپردازند و در شرایط کنونی ارزش و قیمت زمین‌های مجازی در پلتفرم «دیسنترالند» در حال افزایش است و سرمایه‌گذارها حاضرند که برای خرید زمین مجازی، هزینه‌های هنگفتی بپردازند، در حالی که خریداران این نوع زمین‌ها در حقیقت چیزی را می‌خرند و بابت آن پول حقیقی می‌دهند که لامال است و مالیت ندارد؛ بحث حضرت آیت‌الله اراکی(دامت برکاته) این است که یک شیء اعتباری بدون پشتوانه، بدون مالیت حقیقی و بدون منفعت محللۀ مقصوده در نزد عقلا، لاشیء است. خریدار پول واقعی می‌دهد و زمینی را در فضای مجازی متاورس خریداری می‌کند که عملاً هیچ واقعیتی در ورای آن نیست یا با پول حقیقی رمزارزی را که عملاً لاشیء است مبادله می‌‌کند.

اسدیان با بیان اینکه متاورس فضایی است که در آن امکان ایجاد فروشگاه و خرید و فروش زمین و کالا و… وجود دارد، افزود:

اینکه علمای ما در مواجهه با پدیده‌های مستحدثه حرف برای گفتن دارند بسیار پسندیده است و این امر نشان‌ می‌دهد که مبانی فقهی اسلامی آن‌قدر تکامل یافته و دقیق است که تمامی مسائل مستحدثه را تحت پوشش قرار می‌دهد؛ حضرت آیت‌الله اراکی(دامت برکاته) بیش از ده سال است که در زمینه‌های مختلف فقه مربوط به مکلف کلان یا همان فقه مربوط به نظم‌بخشی به رفتار جامعه در عرصه‌های گوناگون زندگی نظیر سیاست، فرهنگ تعلیم و تربیت، عمران شهری و به‌ویژه اقتصاد تدریس و تألیفات فراوانی داشته‌ است و نظریات منحصر به فردی دارد که می‌تواند زمینه تحولات اقتصادی را فراهم آورد و مشکلات اقتصادی را مرتفع کند. فرمایش ایشان این است که خرید و فروش با چیزی که اعتبار محض است جایز نیست و در صورتی جایز است که پشتوانۀ آن طلا باشد یا حداقل نمایندۀ یک مال حقیقی مانند نفت باشد؛ می‌توان گفت که از دید ایشان اگر رمزارزی را به وجود آوریم که نمایندۀ مالی مانند طلا یا نفت باشد، مبادله آن جایز خواهد بود و می‌توان در مبادلات ملی و بین‌المللی از آن استفاده کرد.

وی افزود: ایشان می‌فرمایند که خرید و فروش زمین در فضای مجازی متاورس باطل است، زیرا در این معاملات مال (پول حقیقی) با لامال و لاشیء (زمین مجازی)، که صرفاً زیست سایبری دارد و حقیقتی ورای آن متصور نمی‌شود، مبادله خواهد شد و این مبادله مطابق آیات و روایات باطل است، چون اولاً مبادلۀ اقتصادی یعنی داد و ستد و این مقوله در فقه نظام شرایط و قوانین خاصی دارد که یکی از مهمترین آنها عادلانه بودن است؛ به این معنا که آنچه می‌ستانند باید با آنچه می‌دهند در ارزش با یکدیگر برابری کنند، همان‌طور که در قرآن بارها با عبارات «الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُوا عَلَى النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ وَإِذَا کَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ یُخْسِرُونَ» و… به این مسأله اشاره شده است. لذا اگر مال اعتباری و فرضی محض را بدهیم و در مقابل آن یک شیء حقیقی را دریافت کنیم، این تعادل تأکیدشده در آیات و روایات رعایت نشده است؛ ثانیاً نزد عقلا برای آن هیچ‌گونه منفعت محللۀ مقصوده‌ای متصور نیست.

وی با ذکر اینکه تا ابد نمی‌توانیم در اضطرار باشیم و دائماً مجمع تشخیص مصلحت عناوین ثانوی را ملاک قرار دهد، اظهار کرد: بالاخره باید سیاستگذاری درستی صورت بگیرد تا در یک کشور اسلامی و شیعه با داشتن ذخایر فقهی غنی و کافی به حقیقت فقه اقتصاد اسلامی عمل شود نه اینکه در بسیاری از موارد سریعاً با عنوان حکم ثانوی آن را به مجمع تشخیص بفرستیم و برای آن مجوز اخذ کنیم؛ تورم کنونی، وضع بورس و بانک و… به دلیل همین ضعف‌هاست. بنابراین بحث ما کلان‌نگری در این عرصه است. لذا حتی قوانینی که در یک نظام اسلامی به معنای کلان آن تصویب می‌شود باید با توجه به فقه کلان و فقه نظام باشد؛ بر این اساس، ایشان حتی در سخنانی که درباره سیاست‌گذاری رمزارزها ایراد کردند و گفتند که ریال هم همان اشکالی را دارد که رمزارز و متاورس  دارند، زیرا ریال یا هر پولی اگر پشتوانه نداشته باشد تورم‌زا خواهد بود و خلق پول‌های متعدد و بی‌توجهی به نظام بانکداری اسلامی حقیقی، نه آنچه فعلاً با نام نظام بانکداری اسلامی شناخته می‌شود، مشکلات بسیاری را ایجاد کرده است.

شاگرد آیت‌الله اراکی بیان کرد: ایشان معتقدند که قدرت اقتصاد آمریکا بر خلق پول و ایجاد دلار بدون پشتوانه بنا شده است. لذا مردم و کشورهای ضعیف لای چرخ‌دنده‌های اقتصاد سرمایه‌داری له می‌شوند و متأسفانه این وضع در کشور ما هم وجود دارد؛ با یک دستور چند هزار میلیارد تومان پول چاپ شد و اکنون این همه تورم و گرفتاری را شاهد هستیم. همان‌طور که حضرت آیت‌الله اراکی(دامت برکاته) در کتاب «فقه نظام بانکی» اشاره کرده‌اند، هدف از بانکداری در اقتصاد اسلامی، خدمت به مردم است نه تجارت پول، در حالی که متأسفانه بانک‌ها دقیقاً با الگوگیری از نظام اقتصادی غربی به تجارت پول می‌پردازند و با پیوند دادن پول اعتباری محض، که ماهیتش فریب و خدعه است، به پول حقیقی، راهی را برای افزایش توهمی پول حقیقی به وجود می‌آورند و پول حقیقی مردم را جمع‌آوری می‌کنند و در ازای آن پول توهمی و اعتباری به مردم می‌دهند و به سرقت خاموش اموال مردم می‌پردازند.

وی در پاسخ به این پرسش که اگر کسی زمینی را از طریق متاورس بخرد، آیا آن زمین مالیت دارد و نیازی به پشتوانه ندارد؟ گفت:

در این فضا زمین حقیقی به کسی داده نمی‌شود، بلکه درست شبیه این است که از کل زمین‌های کشور یک نقشه تهیه شده و در آن پلتفرم قسمتی را به عنوان زمین به خریدار معرفی می‌کنند. سپس با مقدار سکه داخلی مثلاً UPX که آن را هم با دلار و… خریداری کرده‌اند آن زمین را خریداری می‌کنند. پس زمین واقعی به خریدار داده نمی‌شود و صرفاً شخص خریدار زمینی مجازی را در بستر یک پلتفرم به دست می‌آورد که می‌تواند در آن مجازاً خانه بسازد و کارهایی انجام دهد تا سود ببرد و این یعنی هیچ. وزیر اقتصاد چند وقت قبل صحبت از رمزارز ملی کردند. اگر رمزارز نماینده طلا، نفت یا یک مال حقیقی باشد، اشکال شرعی ندارد و مبادله با آن جایز است و مطابق مبنای حضرت آیت‌الله اراکی(دامت برکاته)، بیت‌کوین و مواردی از این دست، که اعتبار محض هستند، از این نظر که هیچ‌گونه ارزش ذاتی ندارند و از هیچ شیء دارای ارزش ذاتی نیابت نمی‌کنند، مال حقیقی و نایب مال حقیقی نیستند. لذا نمی‌توانند واسطه مبادله باشند.

 

, , , , , ,
نوشتهٔ پیشین
متاورس و صد سالگی حوزه
نوشتهٔ بعدی
محبت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) اجر رسالت است.

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست
TelegramBehanceInstagramBehance